Ip adresleri 32 bittir ve bu 32 bitden n tanesi host biti(device id) , 32-n tanesi network bitlerini gösterir.Network ve host bitlerinin hangileri olduğunu bize subnetmask gösterir.Subnetmask daki 1′ler bize network bitlerini , 0′lar host bitlerini gösterir.Subnetmask’ı ne kadar küçük tutarsak host sayımız o kadar artar, network  sayımız azalır.

Şimdi öncelikle ip adres sınıflarından ve subnetting’in neden gerekli olduğundan bahsedip daha sonra subnetting’in nasıl yapıldığını anlatalım.

Ip adreslerini sınıflara ayırma işlemini yapan kuruluş  Internet Assigned Numbers Authority (IANA) dır.IANA internette sayılarla ilgili her türlü işi yerine getiren kuruluştur.Ip  adreslerini 5 ayrı sınıfa ayırmıştır ve düzenleme işlemini ilk oklete bakarak yapmıştır.

ilk okleti ;

0-127 arasında olanlar A sınıfı ve subnetmaskı 255.0.0.0

128-191 arasında olanlar B sınıfı ve subnetmaskı 255.255.0.0

192-223 arasında olanlar C sınıfı ve subnetmaskı 255.255.255.0

224-239 arasında olanlar Multicast ip adresleri, bilgisayarlara verilemez

240-256 arasında olanlar deney amaçlı olarak IANA ya reserve edilmiştir

Sınıflama işlemi ilk olarak iyi bir amaç için yapılmıştır.Ip adreslerini bir düzene koymak amaçlanmıştır.Ancak internete bağlanan kullanıcı sayısı artınca ip adresleri yetmemeye başlamıştır ve bu sistemden vazgeçilip ,subnetting yöntemine geçilmiştir.

Subnetting yönteminde ip adresleri hangi sınıfdan olursa olsun herhangi bir subnetmask alabilir.Amaç kullanılabilir ip adreslerini arttırmaktır.Şöyle birşey düşünürsek, birbirine direk bağlı iki cihaza ip adresi vermek için eski sistemde kullanabileceğimiz en düşük subnetmask değeri 255.255.255.0 dır ve burda 256 tane ip vardır.Sadece iki cihazı birbirne bağlamak için 256 tane ip kullanılıyordu ve bu kullanılan ipler başka hiç biryerde kullanılamıyordu.

Subentting yönteminde ise subnet adresleri parçalara ayrılarak her network için yeterli sayıda ip adresi kullanılabiliyor.

Subnetmask’lar üstteki resimde de gördüğünüz gibi genel olarak kısaltılmış bir şekilde gösterilir./ dan sonraki rakam o subnetmask’ın içindeki 1 sayısını gösterir;

255.255.255.255.0 – 11111111.11111111.11111111.00000000 – /24

255.0.0.0 – 11111111.00000000.00000000.00000000 – /8

255.255.255.192 – 11111111.11111111.11111111.11000000 – /26

Şimdi subnetting ile ilgili birkaç örnek yaparak  olayı daha iyi kavrayalım.

1)179.42.17.101 /27 ipsinin hangi networkde olduğunu bulalım.

öncelikli olarak subnetmask’ın açılımını yazalım, 27 tane 1 varmış,

11111111.11111111.11111111.11100000 – 255.255.255.224

bu subnetmask ile 256-224=32 li artan networkler oluşturulabilir,

172.42.17.0                                          172.42.17.32

172.42.17.64                                        172.42.17.96

172.42.17.128                                       172.42.17.160

172.42.17.192                                        172.42.17.224

gördüğünüz gibi bizim aradığımız ip(172.42.17.101) 96-128 arasındadır yani network adresi 172.42.17.96 dır.172.42.17.127 de broadcast adresidir.

Not:Network adresi bir networkdeki ilk ip adresidir.Broadcast adresde bir networkdeki son ip adresidir.

2)Resimdeki topoloji için minimum ip kullanarak 10.1.1.0 /24 networkünü parçalayalım,

Öncelikli olarak büyük ip ihtiyacı olan networkden başlamak her zaman daha iyi sonuç verir.

>>>100 pc li network için network adresi, broadcast adresi ve routerın interface’ine verceğimiz ipleri düşünecek olursak 103 tane ipye ihtiyacımız vardır.Ancak  subnetmasklar binary mantığıyla kullanıldığı için 2 nin kuvveti bir sayı kadar ip ayırabiliriz.103 sayısına en yakın 2 nin kuvveti 128 dir.

256-128=128 subnetmaskın son okleti

255.255.255.128 – /25

10.1.1.0-10.1.1.127 /25 arasını 100 pc için ayırıyoruz.

>>>50 pc için en yakın değer 64 dür,

256-64=192 subnetmaskın son okleti

255.255.255.64

10.1.1.128 – 10.1.1.191 /26 50 pc için ayırıyoruz.

>>>20 pc için en yakın değer 32 dir,

256-32=224 subnetmaskın son okleti

255.255.255.32

10.1.1.192 – 10.1.1.223 /27 20 pc için ayırıyoruz.

Gördüğünüz gibi 10.1.1.224 den sonraki iplerde daha sonra kullanılabilir.Subnetting işlemi ip adreslerinin verimli kullanılması açısından çok önemlidir.

VPN’in amacı faklı local networkleri, özel bir devreye ihtiyaç duymadan güvenli bir şekilde görüştürebilmektir.Bunu sağlayabilmek için VPN’in olmazsa olmaz 4 tane kuralı vardır;
1)Confidentiality :VPN’in güvenilir olmasıdır.Kurulan sanal ağın ortasındaki bir adamın datayı alamamasıdır.
2)Data İntegrity :Datanın bozulmadan, herhangi bir değişikliğe uğramadan karşı tarafa iletilmesidir.
3)Authentication :Kimlik doğrulamadır, sadece doğru kişilerin birbirleriyle VPN yapmasını sağlar.
4)Anti-Replay :Datanın kopyalanmasını önler, VPN tarafiğinin arasına giren birinin datayı kopyalayıp tekrar göndermesini engeller.

VPN kurulurken iki ayrı mod vardır;

1)Tunnel mode :İki faklı lokasyonu birbirine bağlarken kullanılır.

2)Transport mode :Aynı local networkteki kişiler arasında kurulan VPN dir.

VPN de veri paketlerinin üzerine AH(Authentication Header) ve ESP(Encryption Security Payload) headerları eklenir.Doğal olarak paketin büyüklüğü artar, VPN in belkide tek dezavantajı budur.Ancak sağladığı avantajlar düşünülürse önemsenmeyecek bir şeydir.

AH(Authentication Header) :Layer 3 çalışan bir protokoldür.Bu nedenle protokol id’ye sahiptir.AH’ın protokol idsi 50 dir.Kimlik doğrulama için kullanılır.Doğrulama SHA-1 ve MD5 algoritmaları ile gerçekleştirilebilir.SHA-1 160 bitlik bir encryption yapar, Md5 128 bitlik bir encryption yapar.

ESP(Encryption Security Payload) :İçinde şifrelerin bulunduğu header ,protocol idsi 51 dir.DES ,3DES ,AES ve RSA gibi şifreleme metodları ile kullanılır.DES 64 bit ,3DES 168 bit ,AES 128-192-256 bit ve RSA 2048 bitlik bir encryption ile çalışır.İçlerinde en güvenlisi RSA dir.Ancak çok yavaş çalışır.

VPN kurarken en önemli şey AH ve ESP de olan protokoller her iki lokasyonda da karşılıklı olarak  aynı olmalıdır.

3 tane VPN çeşidi vardır;

1)IPSEC VPN :İki veya daha fazla router sabit ipler ile VPN kurar.En güvenli VPN metodudur.Sadece statik routelar ile çalışır.

2)GRE VPN :Dinamik routing protokolleri(RİP,EIGRP,OSPF) destekler.Bankalar ve büyük holdinglerin alt yapılarında gre vpn vardır.Her hangi bir güvenlik önlemi yoktur ,bu nedenle GRE over IPSEC şeklinde kullanılır.

3)Easy VPN :Gezici çalışanları sisteme entegre etmek için kullanılır.Bir easy vpn server üzerinden çalışır.Kullanıcıların biri kendi ip’si diğeri vpn ile bağlandığı yerin ip’si olmak üzere iki tane ip’si olur.Bu nedenle her lokasyonun farklı bir private ip bloğu olmalıdır.

İlk 24 bit cihazı üreten şirketin kendini tanıtacak özel numarasıdır.Bu numara IANA(Internet Assigned Numbers Authority)’dan alınır.Zaten networkde sayılarla ilgili ne varsa mutlaka IANA işin içindedir.Son 24 bit ise şirkete özeldir ve şirket ürettiği her cihaz için bu numarayı farklı yapar.Sonuç olarak her cihazın mac adresi dünya üzerinde tek olur,tabi yasal olarak üretildiğini kabul edersek.
Şimdi bir switch üzerinde layer2 haberleşmenin nasıl gerçkleştiğini inceleyelim.

Switchler layer2 haberleşmesini mac adreslerine göre yaparlar.Bunun için switch kendine bağlı olan cihazların mac adreslerini mac-address-table denen bir alanda tutar.Switch ilk açıldığında mac-address-table’ı boştur, yani hiçbir cihazın mac adresini bilmez,üzeriden paket geçtikçe mac-address-table’ı doldurmaya başlar.Şimdi bu sürecin nasıl ilerlediğine bakalım;

Üsteki topolojide ilk anda PC0 PC1′e bir paket gönderdiğinde switch’in mac-address-table’ı boş olduğundan ,switch paketi nereye göndereceğini bilmez ve paketi gelen port hariç bütün portlarından gönderir.Ancak artık f0/2 de Pc0′ın olduğunu bilir ve onu mac-address-table’ına ekler.İşte bu şekilde pcler paket gönderdikçe switch aldığı paketin hangi portundan geldiğine bakar ve o portuna bağlı olan pc’nin mac adresini mac-address-table’ına ekler.Mac-address-table’ı dolduktan sonra artık switch aldığı paketleri direk ilgilli mac adresinin bulunduğu porta gönderir.Switch için her zaman hedef mac önemlidir , hedef mac switchin mac-address-table’ında varsa paket hedefe gider, yoksa kaynağın dışındaki bütün portlara gider.

Mac adres bilgileri switchin RAM’inde tutulduğu için ,switch resetlendiğinde bütün mac bilgileri silinir.Mac adresleri RAM’de 300 sn süreyle tutulur.Eğer 300 sn içinde bilgisayarlardan yeni bir paket gelirse süre yenilenir.Gün içinde bilgisayarlar sürekli olarak birbirine paket gönderdiği için bu süre hiçbir zaman dolmaz.Son olarak switchin bir portuna birden fazla bilgisayar bağlanabileceği için ,bir portun karşısında birden fazla mac adres olabilir.

1)İlk olarak router açılırken “ctrl+break” tuşlarına basıyoruz.Bu şekilde yaparak router’ın “rommon” modda açılmasını sağlarız.

2)router şu şekilde başlar;

rommon1>

bu adımda router’ın açılış sırasını değiştireceğiz.Yani router’ın NVRAM’i görmeden açılmasını sağlayacağız.Bilindiği gibi şifreler NVRAM de tutulur.

rommon1>conf reg 0×2142

rommon2>reset

3)Router artık NVRAM’i görmeden açılacaktır.Yani açılışta şifre sormayacaktır.

router>enable

router#conf ter

router(config)#

4)Şimdi eski konfigürasyonumuzun zarar görmemesi için NVRAM deki bilgileri RAM’e aktarıyoruz.(Bu çok önemli yoksa bütün konfigürasyon gider).

Router(config)#do copy startup-config running-config

5)Artık yeni şifreleri verebiliriz.

enable şifresi;

router(config)#enable secret cisco

console şifresi;

router(config)#line console 0

router(config-line)#password cisco1

router(config-line)#login

telnet şifresi;

router(config)#line vty 0 4

router(config-line)#password cisco2

router(config-line)#login

6)Yeni şifrelerimizi verdik,şimdi bunları kaydedip, birde routerın açılışını eski haline getirip işimizi bitiriyoruz.

router(config)#do wr

router(config)#config-register 0×2102

router(config)#do reload

Öncelikle IOS’i silinen bir router “rommon” modda açılacaktır.Bu mod router için oluşturulmuş bir kurtarma konsoludur.

rommmon1>

Bu modda çalıştırabileceğimiz sınırlı birkaç komut vardır.Biz şimdilik bize lazım olanlardan bahsedeceğiz.Rommon modda yaptığımız her işlemden sonra basamak bir artar.Yani biz komut yazdıkça “rommon1,rommon2…” diye artar.Bu numaralar bizim için o kadar önemli değil.Yani ordaki numaraları kafaya takmayın.

Şimdi başlayalım router’ımıza IOS yüklemeye.Baştada söylediğimiz gibi IOS’İ olmayan bir router kendisi zaten rommon modda açılacaktır.Bizim hiçbir işlem yapmamıza gerek yok bunun için.

rommon1>

Yukardaki ekranı gördükten sonra “confreg” yazıp “enter” diyoruz.Bu komut ile router’ın veri transfer hızını artıracağız.

rommon1>confreg

Bu komutu yazdıktan sonra arka arkaya sorular gelecek,biz ilk 6 soruya “no” diyoruz.Bizim için önemli olan “7.” soru.Bu soruya “yes” diyip “enter” a basıyoruz.Karşımıza 7 tane değer gelecek.Burada en büyük olan yani “[7]115200″ ü seçip “enter” diyoruz.

rommon2>7

Ardından şimdi router’ı resetliyoruz.Router şimdi yeni transfer hızıyla açılacak.Bizde bu arada pc’nin hyper terminalinden “console baud rate” i 115200 e çekiyoruz.Router ile Pc bu sayede aynı transfer hızına sahip oluyor.Router yeniden açılınca şimdi IOS yükleme komutunu yazıyoruz.

rommon3>x modem-c c2600.bin

Enter’a bastığımızda router sorar IOS’deki bilgileri siliyimmi diye “yes” diyoruz.Burada “c2600.bin” IOS dosyamızın ismidir.Bu isimin doğru olması çok önemli.Şimdi router IOS dosyasını pc de aramaya başlar.Biz bunun için hyper terminal’de “browse” den dosyanın yerini bulup,alt kısımda “x modem’i” seçip ” send’ e basıyoruz.Artık router IOS dosyasını yüklemeye başlar ve kendiliğinden yeniden açılır.Yeni IOS’imiz hayırlı olsun.

Son olarak routerın transfer hızını eski haline getirmeliyiz.

Router(config)#line console 0

Router(config-line)#speed 9600

Aşağıdaki şekilde gördüğümüz iki Switch üzerinde Vlan1, Vlan2 ve Vlan3’e üye olan portlara sahiptir. Aynı Switch üzerinde aynı Vlana üye olan portlar aralarında veri transferini rahatlıkla yapabilirler.

Fakat, örneğin Switch1 üzerinde Vlan 2’ye üye olan bir bilgisayarın, Switch2 üzerindeki aynı Vlan’a üye olan başka bir bilgisayara ARP mesajı  gönderdiğini düşünelim. Switchler arasındaki port default olarak vlan1′e üye olduğundan sadece vlan1 frameleri switchler arasında iletilebilir.Bütün vlanların iletimini sağlayabilmek için aradaki yolu trunk yapmak gerekir.Trunk port üstünden bütün vlan bilgilerinin geçebildiği bir portdur.

Trunk konfigürasyonu iki farklı protokol ile sağlanabilir.

1. ISL – Inter-Switch Link
2. 802.1q

ISL Cisco’nun geliştirdiği bir protokoldür ve artık çok fazla kullanılmıyor.802.1q(dot1q) ise herhangi bir vendor’a ait değildir, open-source bir protokoldür.Genellikle kullanılan trunk metodu dot1q dur.Bu nedenle yazımın bundan sonraki bölümünde dot1q dan bahsedeceğim.

Dot1q bir etiketleme(tagging) protokolüdür. Frame’lerin mevcut header’ına vlan bilgilerini içeren bir etiket yapıştırır.Dot1q yönteminde bir vlan native vlan olarak atanabilir(Defaultda vlan1 native vlandır). Native vlan trunk portlardan etiketlenmeden taşınabilir.

Şimdi örnek bir trunk konfigürasyonunun nasıl yapılacağına bakalım;

1-Öncelikle trunking metodu belirlenir (isl-dot1q).

2-Trunk enable edilir.

3-Native Vlan belirlenir. Default olarak Vlan1’dir.

4-Trunk portundan geçmesine izin verilecek Vlanlar belirlenir. Default olarak bütün Vlan bilgileri taşınır. Bu konfigürasyon ile gereksiz bazı paketlerin gönderilmesi engellenebilir. Örneğin bir Switch üzerinde üye portu bulunmayan bir Vlan’a, bu konfigürasyon ile paket gönderilmesi engellenebilir.

switch(config)#hostname ercan

ercan(config)#interface fastethernet 0/1

ercan(config-if)#switchport trunk encapsulation dot1q

ercan(config-if)#switchport mode trunk

ercan(config-if)#switchport trunk native vlan 100

ercan(config-if)#switchport trunk  allowed vlan 1,10,20,100

ercan(config-if)#switchport trunk  allowed vlan add 200

ercan(config-if)#switchport trunk  allowed vlan remove 20

ercan(config-if)#no shutdown

ercan(config-if)#end

ercan#show interfaces trunk

Yukarıda kalın olarak yazılmış satırlar zorunlu olan komutlardır.Diğerleri isteğe bağlı değişiklikler için kullanılır.

Bu yazımız içerisinde, Vlan konfigürasyonlarının bir devamı olarak Trunking işlemlerinin nasıl yapılacağı hakkında bilgileri sizler ile paylaştık.Umarım bu yazı okuyanlara faydalı olmuştur.

İyi çalışmalar…

1-Local Networklerimizin performansını arttırmada bizlere yardımcı olurlar.

2-Şirketdeki farklı birimler arasında bir çeşit güvenlik katmanı oluşturmamızı sağlarlar.

Şimdi bu iki amacı nasıl yerine getirdiğini inceleyelim.

Şekildeki network üzerinde herhangi bir client’dan çıkan bir broadcast paketi şirket içindeki bütün clientlara gidecektir.Gördüğünüz gibi sadece bir broadcast paketi bile performansın düşmesine sebep olabiliyor.

Güvenlik yönünden de şöyle bir sorundan bahsedilebilir. Örneğin şirketimize misafir olarak gelmiş bir kullanıcı, internet erişimi için networkümüze dahil olduğunda bütün network bilgilerimizi görme hakkına sahip olacaktır.

İşte vlan’lar yukarıdaki iki sorunun rahatlıkla çözümünü sağlayabilmektedir.Vlan’lar bizlere networkümüzü birbirinden farklı birimlere ayırma imkanı sağlar.Bu sayede performansda ve güvenlikte artış sağlanır.

Bir Vlan’dan gönderilen broadcast paketleri,o networkteki  sadece aynı Vlan’a üye olan portlara gönderilir. Dolayısıyla broadcast paketleri sadece aynı VLAN içerisinde dolaşacaktır.Bütün birimler sadece kendi aralarında haberleşebilcektir.Tabi biz istersek farklı birimlerinde birbiriyle haberleşmesini sağlayabiliriz(vlan -routing).Şirkete gelen yabancı misafirler için farklı bir vlan açabilir, bu vlan’ın şirket bilgilerini görmesini engelleyebiliriz.

Şu ana kadar vla’ları neden kullanmamız gerektiğinden bahsettik,şimdi vlan’ların cisco switch’ler üzerinde nasıl konfigüre edildiğine bakalım.

Vlan’lar temel olarak 3 adımda geçekleştirilir;

1-Vlan’ı oluştur

2-Vlan’a isim ver (şart değildir ancak yönetilebilirliği kolaylaştırır)

3-İlgili vlan’ı portlara ata

Switch(config)#hostname ercan

ercan(config)#vlan 10
ercan(config-vlan)#name muhasebe
ercan(config-vlan)#exit
ercan(config)#interface fastethernet 0/1
ercan(config-if)#switchport mode access
ercan(config-if)#switchport access vlan 10

Gördüğünüz gibi son derece basit 2-3 komutla işlemi tamamladık. Bu yazımızda cisco switchler üzerinde Vlan oluşturma ve Portları bu Vlanlara statik olarak üye yapma işlemlerinin nasıl yapılabileceğini anlattık, umarım faydalı olmuştur.

Öncelikle routera wep arayüzünden erişimi enable etmek için aşağıdaki komutları yazıyoruz.

Daha sonra routerın bigisayara bağlı olan inteface’ine ip veriyoruz.Burda önemli nokta router’a verdiğimiz ip bilgisayarın gateway ip si olmalıdır.

Gördüğünüz gibi router’ın fastethernet’ine 192.168.1.5 ip’sini verdik ve bilgisayarda varsayılan ağ geçidi olarak (gateway) bu ip’yi yazdık.Şimdi sdm’i bilgisayarımıza kurmamız gerekiyor.Sdm kurulumu bildiğiniz program yükleme mantığıyla ilerler.Yapmanız gereken sadece setup.exe yi çalıştırıp next -next diyerek ilerlemek, bu nedenle sdm’i yüklediğinizi varsayıyorum.

Sdm’i yüklediğiniz zaman masaüstüne Cisco SDM kısayolu gelecektir.Buna çift tıklayıp gelen ekranda router’a verdiğimiz 192.168.1.5 ip’sini yazıyoruz ve Launch’a basıyoruz.

Bu işlemi yaptıkdan sonra bize kullanıcı adı ve şifre soran bir ekran açılacaktır.En başta router üzerinde tanımladığımız kullanıcı adı(ercan) ve şifreyi(dogan) yazıp tamam diyoruz.

Eğer bütün adımları doğru olarak uyguladıysak aşağıda görüldüğü gibi sdm wep arayüzü gelecektir.

Router üzerinde komut kullanarak yaptığımız birçok şeyi artık sdm ile daha rahat yapabiliriz.

Önemli:SDM’in sorunsuz çalışabilmesi için sistemimizde java’nın güncel bir versiyonu bulunmalıdır.Ayrıca bölgesel dil şeçeneklerinin ingilizce olarak ayarlanması gerekir.

Bu sorunun cevabi yanlis cunku;

-Switchin her portu ayri bir collision domaindir.

-Her vlan switch uzerinde ayri bir broadcast domain olusturur.

-Her hub bir collision domaindir.

Yukaridaki kurallari dikkate alirsak,soruda hub yerine uzerinde sadece bir vlan tanimli switch koyarsak ne olur diyor.Bu durumda tek vlan oldugu icin broadcast domain sayisi ayni kalir ancak hub yerine switch konuldugundan (switchin her bir kolu ayri bir collision domaindir) collision domain sayisi artar.D secenegi dogrudur ancak C secenegi yanlis.Sinavda C seceneginin yerine su sekilde bir cevap aramamiz gerekir;

The number of collision domain would increase .

Soru 2:LAB

After adding P4S2 router, no routing updates are being exchanged between P4S1 and P4S2. All other inter connectivity are woking properly. The task is to indentify the fault(s) and correct the router config to provide full conectivity between the routers. All passwords on all routers is Cisco. Ip address in the pics below :

Gordugunuz gibi P4S1 ve P4S2 routerlarinda AS numaralari farkli.Ilk olarak AS numaralarini duzeltmemiz gerekir;

P4S2(config)#no router eigrp 22
P4S2(config)#router eigrp 212
P4S2(config-router)#no auto-sum
P4S2(config-router)#net 192.16.60.0
P4S2(config-router)#net 192.16.77.0
P4S2(config-router)#end
P4S2#copy run start

P4S1 routerinda 192.168.77.0 network u duyurulmamis,simdi sira bu networku eigrp ile duyurmakta;

P4S1(config)#router eigrp 212
P4S1(config-router)# net 192.168.77.0
P4S1(config-router)#end
P4S1# copy run start

Son olarak “show ip route ” komutuyla routing table kontrol edilir.